Bütün Dini Mövzular.

Sual: And içmək nə deməkdir?
CAVAB
And, qüvvət deməkdir. Sözün, niyyətin, işi görmək və ya görməmək arzusunun qüvvətli olduğunu göstərir. Ən qüvvətli şəkildə söz verməkdir. Bu söz də ancaq Allahü təala üçün verilə bilər. Digər andlar günahdır. Bəziləri “Uşağımın ölüsünü öpüm” kimi andlar verir. Bu, doğru deyildir. And vermək yalnız Allah adıyla edilir. Məsələn, “Vallahi” demək, “Allahın adıyla and içirəm” deməkdir. Sadəcə “And içirəm” demək də and vermək sayılır. O da Allah üçün andiçmədir.

Sual: Andiçmə necə olur?
CAVAB
Andiçmə, yalnız Allahü təalanın adlarını söyləməklə olur. Vallahi, billahi, tallahi kimi.
Quran, Peyğəmbər, Kəbə haqqı deməklə andiçmə sayılmaz. Ancaq adət olduğu üçün Müshaf [Quran] haqqı üçün demək və ya əlini Müshafa qoyaraq bunun haqqı üçün demək andiçmə sayılır. “Quran vursun”, “Quran qənim olsun” demək, “Allah şahidim olsun” demək andiçmə sayılır.

Qəlbdən vallahi deyilsə, andiçmə səhih olmaz. Dil ilə söyləmək lazımdır. Küfrə səbəb olan şeyləri, andiçmə niyyətilə deyən, kafir olmaz, and içmiş sayılar. “Əgər bunu etsəm kafir olum” kimi küfrə səbəb olan bir şeyi andiçmə qəsdilə söyləmək də andiçmə sayılır. Andiçmə qəsdilə söyləməyən özü kafir olur. Ona görə də kafir olum sözü heç vaxt söylənməməlidir!

“Atamın başı üçün, balamın, anamın ölüsünü öpüm...” deyə and içmək haramdır, tövbə etmək lazımdır. Allahdan qeyrisi üçün and içmək olmaz. Bu and sayılmadığı üçün pozulsa andiçmə kəffarəsinə ehtiyac yoxdur. Hədisi-şərifdə buyuruldu ki:
“Atam haqqı deyərək and verməyin! Andiçmə Allahü təalanın adıyla olur.” [Müslim]

Haram işləmək və ya ibadət etməmək üçün and verən, andını pozmalı, sonra andiçmə kəffarəsi verməlidir. Məsələn, “Bu işim baş tutarsa, vallahi şərab içəcəm” deyən, şərab içməməli, and içdiyi üçün andiçmə kəffarəsi verməlidir.

Halal malını haram edərək and içməklə o mal haram olmaz. Məsələn, “Bu paltarı geyinsəm haram olsun” deyən, sözündə durmayıb geyinsə, paltarı haram olmaz. Lakin, o paltarı geyindikdə, kəffarə verməlidir.

Yalan yerə and içmək böyük günahdır. Doğru olaraq çox and içmək də uyğun deyildir. Allahü təalanın isminə və anda qiymət verməmək sayılır. Mahnılarda, nəğmələrdə, əyləncələrdə and içmək də belə günah olur. (Dürrül-muxtar)

Sual: Andiçmə kəffarəsi necə verilir?
CAVAB
Andiçmə kəffarəsi üçün zəkat alması caiz olan on yoxsula, bütün bədənini örtəcək qədər bir qat geyim verilir. Yaxud ac olan on yoxsula, bir gün iki dəfə yemək verilir. On yoxsula bir dəfə, bir fitrə miqdarı buğda, un da vermək olar. Yaxud bu dəyərdə parça, dəsmal, yaylıq, corab, ət, düyü, tərlik, ayaqqabı, dərman, qızıl vermək də olar və ya doğru bir din kitabı da vermək daha uyğundur. Məsələn, on ədəd İslam Əxlaqı kitabını on yoxsula vermək uyğun olar. Yaxud bir yoxsula on gün vermək də olar. Bunları edə bilməyən yoxsul ard-arda, yəni fasiləsiz 3 gün oruc tutar.

Ən asan andiçmə kəffarəsi, on yoxsula uyğun bir din kitabı [məsələn “Hakikat Kitabevi” nəşrlərindən Hər kəsə Lazım Olan İman və İslam Əxlaqı] verməkdir. Andını pozmadan əvvəl andiçmə kəffarəsi verilməz, verilərsə səhih olmaz. Pozduqda təkrar vermək lazım olacaq. Andiçmə kəffarəsini gecikdirmək günahdır. Qurani-kərimdə məalən buyurulur ki:
“Allahü təala, bilərək verdiyiniz andlardan ötrü sizi məsul tutur, hesabını soruşacaq.” [Maidə 89]

Siqaret çəkməyəcəyinə dair üst-üstə on dəfə and içənin, siqaret çəkərsə, bir andiçmə kəffarəsi verməsi kifayətdir.

Nəzri, edilməsi doğru olmayan bir şərtə bağlayıb, məsələn, “Əlinin çantasını oğurlasam, bir ay oruc nəzrim olsun” deyən, oğurlamayıb oruc tutmalı və ya andiçmə kəffarəsi verməlidir.

“Kağız pulla bir şey almayacağam” deyə and içən, qızılla satın aldıqda, andı pozulmaz. Qapıdan çıxmayacağam deyən, pəncərədən çıxsa, qırbac vurmayacağam deyən, sopa vursa, çörək yeməməyə and içən simit yesə, andı pozulmaz. Danışmayacağına and içən, məktub yazsa andı pozulmaz. Siqaret çəkməyəcəyinə and içən siqar çəksə, andı pozulmaz.

“Filankəsin üzünə baxmayacağam” deyə and içən, o kimsənin güzgüdəki [və ya ekrandakı] təsvirinə, yaxud rəsminə baxsa, andı pozulmaz.

“Bu baqqaldan alış-veriş etməyəcəyəm” deyə and içən, oğlunu və ya başqa birini göndərip alış-veriş etdirsə, andı pozular. Çünki vəkil əsl kimidir.

“Haqqımı Əliyə halal etmərəm” deyə and içən, “Haqqımı hər kəsə halal etdim” desə, andı pozular. Çünki Əliyə də haqqını halal etmiş olacaq.

Xəstəliyindən sağalarsa, ömür boyu Rəcəb ayında oruc tutacağına dair nəzir deyənin, oruc yerinə andiçmə kəffarəsi verməsi caizdir. Andiçmə kəffarəsi, dinən həddi-büluğa çatmış yoxsula verilir, uşağa verilməz. (Rəddül-muxtar, Hindiyyə, Taxtavi)

Sual: Qardaşlarıma inad, atama pul verməyəcəyəm deyə and içdim, sonra verdim. İndi nə etməliyəm?
CAVAB
Andınızı pozduğunuz üçün andiçmə kəffarəsi verməlisiniz. Ana-atanız, digər övladlarından almasa da, sizdən pul alsa nə olacaq ki? Peyğəmbər əfəndimiz, “Sən də, malın da atanındır” buyurmuşdur. Ana-atadan heç bir şeyi əsirgəmək olmaz!

Sual: Bir kişi bu belədir deyə and içsə, ancaq bilməyərək yanlış söyləsə nə etmək lazımdır?
CAVAB
Tövbə etməsi kifayətdir. Çünki bilmədən etdiyi üçün günah olmaz.

Məqalənin tamamı