Facebook Twitter WhatsApp

Andiçmə və andiçmə kəffarəsi

Sual: And içmək nə deməkdir?
CAVAB
And, qüvvət deməkdir. Sözün, niyyətin, işi görmək və ya görməmək arzusunun qüvvətli olduğunu göstərir. Ən qüvvətli şəkildə söz verməkdir. Bu söz də ancaq Allahü təala üçün verilə bilər. Digər andlar günahdır. Bəziləri “Uşağımın ölüsünü öpüm” kimi andlar verir. Bu, doğru deyildir. And vermək yalnız Allah adıyla edilir. Məsələn, “Vallahi” demək, “Allahın adıyla and içirəm” deməkdir. Sadəcə “And içirəm” demək də and vermək sayılır. O da Allah üçün andiçmədir.

Sual: Andiçmə necə olur?
CAVAB
Andiçmə, yalnız Allahü təalanın adlarını söyləməklə olur. Vallahi, billahi, tallahi kimi.
Quran, Peyğəmbər, Kəbə haqqı deməklə andiçmə sayılmaz. Ancaq adət olduğu üçün Müshaf [Quran] haqqı üçün demək və ya əlini Müshafa qoyaraq bunun haqqı üçün demək andiçmə sayılır. “Quran vursun”, “Quran qənim olsun” demək, “Allah şahidim olsun” demək andiçmə sayılır.

Qəlbdən vallahi deyilsə, andiçmə səhih olmaz. Dil ilə söyləmək lazımdır. Küfrə səbəb olan şeyləri, andiçmə niyyətilə deyən, kafir olmaz, and içmiş sayılar. “Əgər bunu etsəm kafir olum” kimi küfrə səbəb olan bir şeyi andiçmə qəsdilə söyləmək də andiçmə sayılır. Andiçmə qəsdilə söyləməyən özü kafir olur. Ona görə də kafir olum sözü heç vaxt söylənməməlidir!

“Atamın başı üçün, balamın, anamın ölüsünü öpüm...” deyə and içmək haramdır, tövbə etmək lazımdır. Allahdan qeyrisi üçün and içmək olmaz. Bu and sayılmadığı üçün pozulsa andiçmə kəffarəsinə ehtiyac yoxdur. Hədisi-şərifdə buyuruldu ki:
“Atam haqqı deyərək and verməyin! Andiçmə Allahü təalanın adıyla olur.” [Müslim]

Haram işləmək və ya ibadət etməmək üçün and verən, andını pozmalı, sonra andiçmə kəffarəsi verməlidir. Məsələn, “Bu işim baş tutarsa, vallahi şərab içəcəm” deyən, şərab içməməli, and içdiyi üçün andiçmə kəffarəsi verməlidir.

Halal malını haram edərək and içməklə o mal haram olmaz. Məsələn, “Bu paltarı geyinsəm haram olsun” deyən, sözündə durmayıb geyinsə, paltarı haram olmaz. Lakin, o paltarı geyindikdə, kəffarə verməlidir.

Yalan yerə and içmək böyük günahdır. Doğru olaraq çox and içmək də uyğun deyildir. Allahü təalanın isminə və anda qiymət verməmək sayılır. Mahnılarda, nəğmələrdə, əyləncələrdə and içmək də belə günah olur. (Dürrül-muxtar)

Sual: Andiçmə kəffarəsi necə verilir?
CAVAB
Andiçmə kəffarəsi üçün zəkat alması caiz olan on yoxsula, bütün bədənini örtəcək qədər bir qat geyim verilir. Yaxud ac olan on yoxsula, bir gün iki dəfə yemək verilir. On yoxsula bir dəfə, bir fitrə miqdarı buğda, un da vermək olar. Yaxud bu dəyərdə parça, dəsmal, yaylıq, corab, ət, düyü, tərlik, ayaqqabı, dərman, qızıl vermək də olar və ya doğru bir din kitabı da vermək daha uyğundur. Məsələn, on ədəd İslam Əxlaqı kitabını on yoxsula vermək uyğun olar. Yaxud bir yoxsula on gün vermək də olar. Bunları edə bilməyən yoxsul ard-arda, yəni fasiləsiz 3 gün oruc tutar.

Ən asan andiçmə kəffarəsi, on yoxsula uyğun bir din kitabı [məsələn “Hakikat Kitabevi” nəşrlərindən Hər kəsə Lazım Olan İman və İslam Əxlaqı] verməkdir. Andını pozmadan əvvəl andiçmə kəffarəsi verilməz, verilərsə səhih olmaz. Pozduqda təkrar vermək lazım olacaq. Andiçmə kəffarəsini gecikdirmək günahdır. Qurani-kərimdə məalən buyurulur ki:
“Allahü təala, bilərək verdiyiniz andlardan ötrü sizi məsul tutur, hesabını soruşacaq.” [Maidə 89]

Siqaret çəkməyəcəyinə dair üst-üstə on dəfə and içənin, siqaret çəkərsə, bir andiçmə kəffarəsi verməsi kifayətdir.

Nəzri, edilməsi doğru olmayan bir şərtə bağlayıb, məsələn, “Əlinin çantasını oğurlasam, bir ay oruc nəzrim olsun” deyən, oğurlamayıb oruc tutmalı və ya andiçmə kəffarəsi verməlidir.

“Kağız pulla bir şey almayacağam” deyə and içən, qızılla satın aldıqda, andı pozulmaz. Qapıdan çıxmayacağam deyən, pəncərədən çıxsa, qırbac vurmayacağam deyən, sopa vursa, çörək yeməməyə and içən simit yesə, andı pozulmaz. Danışmayacağına and içən, məktub yazsa andı pozulmaz. Siqaret çəkməyəcəyinə and içən siqar çəksə, andı pozulmaz.

“Filankəsin üzünə baxmayacağam” deyə and içən, o kimsənin güzgüdəki [və ya ekrandakı] təsvirinə, yaxud rəsminə baxsa, andı pozulmaz.

“Bu baqqaldan alış-veriş etməyəcəyəm” deyə and içən, oğlunu və ya başqa birini göndərip alış-veriş etdirsə, andı pozular. Çünki vəkil əsl kimidir.

“Haqqımı Əliyə halal etmərəm” deyə and içən, “Haqqımı hər kəsə halal etdim” desə, andı pozular. Çünki Əliyə də haqqını halal etmiş olacaq.

Xəstəliyindən sağalarsa, ömür boyu Rəcəb ayında oruc tutacağına dair nəzir deyənin, oruc yerinə andiçmə kəffarəsi verməsi caizdir. Andiçmə kəffarəsi, dinən həddi-büluğa çatmış yoxsula verilir, uşağa verilməz. (Rəddül-muxtarHindiyyə, Taxtavi)

Sual: Qardaşlarıma inad, atama pul verməyəcəyəm deyə and içdim, sonra verdim. İndi nə etməliyəm?
CAVAB
Andınızı pozduğunuz üçün andiçmə kəffarəsi verməlisiniz. Ana-atanız, digər övladlarından almasa da, sizdən pul alsa nə olacaq ki? Peyğəmbər əfəndimiz, “Sən də, malın da atanındır” buyurmuşdur. Ana-atadan heç bir şeyi əsirgəmək olmaz!

Sual: Bir kişi bu belədir deyə and içsə, ancaq bilməyərək yanlış söyləsə nə etmək lazımdır?
CAVAB
Tövbə etməsi kifayətdir. Çünki bilmədən etdiyi üçün günah olmaz.

Sual: Bir işi etdiyi halda etmədim deyərək insan yalan yerə and içsə, sonra peşman olsa, “yalan yerə and verməyin” cəzası nədir?
CAVAB
Sadəcə tövbə etmək lazımdır.

Sual: Günah işləməmək üçün “vallahi və billahi və tallahi..... günahı işləməyəcəyəm, etsəm imansız ölüm” şəklində söz verib, bu sözü tuta bilməyib yanlış olduğunu bilə-bilə səhv etsək, bunun tövbəsi nədir, əfvi nədir?
CAVAB
İmansız ölüm demək çox təhlükəlidir. Zarafatca mən imansızam deyən kafir olar. Ancaq andiçmə niyyətilə söylədiyiniz üçün kafirlik sayılmaz. Sizin etdiyiniz kimi üç dəfə and içilsə, üç dəfə andiçmə kəffarəsi verməlisiniz.

Sual: Vallahi, billahi, tallahi demək üç andiçmə olur?
CAVAB
Aralarında “” deyilmədiyi üçün bir andiçmə olur.

Sual: Andiçmə kəffarəsi orucunu tuta bilməyən xəstə sağaldığında tutmalıdır?
CAVAB
Bəli. Tutmadan ölsəm, isqatı edilsin deyə vəsiyyət etsin.

Sual: “Doğru söyləyəcəyinə and iç” deyildikdə “And içirəm” demək andiçmə sayılır?
CAVAB
Sayılır.

Sual: Verməyib, verdim zənn edib and içən kəffarə verməlidirmi?
CAVAB
Verməli deyil. Günah da olmaz.

Sual: Andiçmə kəffarəsi pulunu, xanımla, qonaqla yemək caizdirmi?
CAVAB
Xeyr. Ancaq o kasıb yeyə bilər. 

Sual: Bir fitrənin dəyərindən az olan yemək çeki ilə yoxsul doyuzdurulsa, andiçmə kəffarəsi yerinə yetirilmiş sayılırmı?
CAVAB
Sayılır. Çekin qiyməti deyil, yoxsulun doyması əsasdır.

Sual: Siqaret çəkməyəcəyinə and içən, siqar çəksə andı pozularmı?
CAVAB
Hənəfidə andı pozulmaz.

Sual: “Əhdim olsun, yüz kiloqrama çıxacam” deyən andiçmə kəffarəsi veriməlidirmi?
CAVAB
Bəli.

Sual: Avtomobilimi satmamağa and içdim. Hədiyyə etsəm caiz olarmı?
CAVAB
Hədiyyə etdikdə and pozulmaz.

Sual: Andiçmə kəffarəsində, səhər də, günorta da yemək vermək caizdirmi?
CAVAB
Bəli.

Sual: Yoxsula yemək verərkən, bu andiçmə kəffarəsidir demək lazımdır?
CAVAB
Xeyr.

Sual: Pis filmləri nəzərdə tutaraq “Vallahi bir daha kinoteatra getməyəcəyəm” dedim. Normal filmlər üçün kinoteatra getsəm andım pozulacaqmı?
CAVAB
Bəli.

Sual: “Vallahi siqaret çəkməyəcəyəm” deyə dalbadal on dəfə and içdim. Siqaret çəksəm, on dənə andiçmə kəffarəsi verməliyəm?
CAVAB
Bir kəffarə kifayətdir.

Sual: Andiçmə kəffarəsində, başqa mal deyilir. Başqa maldan, din kitabı, süd, meyvə, qələm kimi mallar da anlaşılır?
CAVAB
Bəli.

Sual: Kafir “Bu günahı işləsən, müsəlman olacağam” deyə and içsə, o günahı işləmək caizdirmi?
CAVAB
Xeyr.

Sual: “Vallah, billah” və ya “valla billa, vallaha” deməklə də andiçmə sayılırmı?
CAVAB
Xeyr. Vallahi, billahi deyilsə sayılar.

Sual: 
Bir yoldaşa “Vallahi səni bu işi görməyə qoymaram” dedim. Yoldaş, mən namazda olanda o işi etdi. Andiçmə kəffarəsi lazımdır?

CAVAB
Xeyr.

Sual: 
Ərimə “Məhkəməyə gedib vallahi səndən boşanacağam” dedim. Andiçmə kəffarəsi verməliyəm?

CAVAB
Bəli.

Sual: 
Doğru danışacağına and iç deyildikdə, “bəli” deyilsə və yalan danışsa kəffarə lazımdırmı?

CAVAB
Xeyr.

Sual: 
“Heyvan olsaydın, səni vallahi kəsərdim” demək and verməkdir?

CAVAB
Andiçmə deyil.

Sual: 
Eyni işi etməyən birinə “Vallahi bu işi edə bilməzsən” dedim. Bu dəfə o işi etdi. Verdiyim and ləğv oldumu?

CAVAB
Bəli.

Sual: 
2 adam 5, beş adam 2 gün doyurulsa, andiçmə kəffarəsi ödənilirmi?
CAVAB
Bəli.

Sual: 
Bir şeyi etməyəcəyimizə and içdiyimizi unutsaq və o işi etsək yenə kəffarə lazımdır?

CAVAB
Unudularaq da olsa o işi etdikdə andiçmə kəffarəsi lazımdır.


Sual: 
Tələbə, andiçmə kəffarəsi olaraq üç gün oruc tutsa olarmı? Yoxsa on yoxsulu doyurması və ya on yoxsula kitab verməsi lazımdır?

CAVAB
Tələbə və ya müəllim olması heç nəyi dəyişdirmir. On ədəd namaz kitabı alsın versin. İmkanı yoxdursa, üç gün ara vermədən oruc tutması lazımdır.


Sual: 
Çox hirsli bir anda söylədiyimiz anddan məsuluq?
CAVAB
Bəli məsuluq. Ağzımızdan çıxıbsa artıq iş-işdən keçib. Nəzir də belədir. Bir gün oruc tutacağam deyəcək yerdə min gün desək min gün tutmalıyıq. Andiçmədə, nəzirdə, boşamada, evlənmədə niyyətə yox, sözə baxılır.


Sual: Dua edərkən, Allahü təalaya söz verib, məsələn “Bir daha qeybət etməyəcəyəm. Əgər etsəm bir gün oruc tutacam” və ya “Allahım, hər gecə Təbarəkə surəsini oxumağa söz verirəm” kimi sözlər söyləmək nəzir sayılırmı? Belə sözlər yerinə yetirilməzsə nə etmək lazımdır?
CAVAB
Andiçmə kəffarəsi vermək lazımdır.


Sual: 
Hər siqaret çəkdiyim zaman on manat sədəqə verəcəyəm deyə nəzir dedim. Dözə bilməyib yenə çəkməyə başladım. Verməli olacağım sədəqə pulu çox olur. Nə etməliyəm?

CAVAB
Həyata keçməsi istənməyən bir şey şərt edildikdə, o şey həyata keçsə, istəyən nəzr dediyi sədəqəni verər, istəməyən andiçmə kəffarəsi verə bilər. (Tahtavi)


İstəmədiyiniz şey olsa, andiçmə kəffarəsi verməklə nəzir borcundan qurtulmuş olacaqsınız. İmkansız olan şeyi nəzir demək də andiçmə sayılır. Bir andiçmə kəffarəsi kifayət edir. (İmdad həşiyəsi)

Sual: 
Bu işim baş tutarsa hər ay bir xoruz kəsib sədəqə verəcəyəm, deyə nəzir edən adam, ömür boyu kəsməlidir?

CAVAB
“Hər ay” dedikdə neçə ay olduğu dəqiq bilinmədiyi üçün nəzir olmaz, andiçmə kəffarəsi verilməlidir.


Sual: 
Siqaret çəksəm 7 dəfə həccə gedəcəyəm və ya 3 il oruc tutacağam və ya 7 min manat kasıblara sədəqə paylayacağam, deyən adam bunların yerinə andiçmə kəffarəsi versə caiz olarmı?

CAVAB
Caizdir. (F. Xayriyyə)


Sual: 
Andiçmə kəffarəsi olaraq, 9 kasıba 9 kitab və bir kasıba da, bir sədəqəyi-fitr miqdarında dərman və ya meyvə vermək caizdirmi?

CAVAB
Bəli.

Sual: 
Bir şəxs Allahü təalanın rizası üçün oruc tutum desə, həm nəzir, həm andiçmə olmasını niyyət etsə, tutacağı oruc and sayılır, yoxsa nəzir sayılır? Orucunu pozarsa nə etməlidir?

CAVAB
Bu oruc həm and, həm də nəzir sayılır. Bu orucu pozarsa, həm qəza, həm də andiçmə kəffarəsi lazımdır.


Sual: 
Xanımımın boş olmasına and içirəm demək, andiçmə sayılırmı?

CAVAB
Xeyr, andiçmə deyil.