Qurani-kərimdə də məalən buyurulur ki:
“Artıq onlar üçün etdiklərinə mükafat olaraq gözoxşayan necə nemətlər saxlandığını [hazırlandığı] heç kim [Hətta mələklər və peyğəmbərlər belə] bilə bilməz.” [Səcdə 17 Bəydavi]

Cəhənnəm əzabının şiddəti də müxtəlif ayəti-kərimələrlə bildirilmişdir. Belə böyük mükafat və böyük cəza üçün əlbəttə, böyük imtahan olacaq və incə şeylər soruşulacaq.

Qurani-kərimdə məalən buyurulur ki:
“Zərrə qədər xeyir iş görən savabını, zərrə qədər şər işləyən də cəzasını görəcəkdir.” [Zilzəl 7,8]

Axirətdə heç kimə zülüm edilməyəcək. Haqsızlıq edilməyəcək, amma mükafat verilərkən də bol-bol ehsan ediləcək. Ayəti-kərimədə məalən buyurulur ki:
“Şübhəsiz Allah zərrə qədər haqsızlıq etməz. Zərrə qədər bir yaxşılığın savabını da qat-qat artırar, daha da böyük mükafat verər.” [Nisə 40]

İbtidai sinif imtahanı ilə üniversitet imtahanı eyni olmadığı kimi, hər fakültənin imtahanı da fərqlidir. Təmizlik işçisi və ya xadiməlik imtahanında da fizikadan, cəbrdən sual olmur. Zərgərlərin kiçik tərəzilərində kiçik yüklər çəkilir. Ona nə üçün beş-on kiloqramı çəkmədin deməzlər. Qırx-əlli tonluq böyük tərəzilərdə niyə beş-on qramı ölçmədin deyə soruşmazlar. Hər kəs gücü nisbətində imtahana tabe tutulur. Hər kəsə nə nemət verilibsə, onun hesabatı aparılar. Kordan göz nemətindən sual olmaz. Laldan dildən soruşulmaz. Baş nazirin məsuliyyəti ilə keşikçininki fərqlidir. Alim ilə cahilinki də fərqlidir. Dağda, meşədə və ya İslamın yaşanmadığı və ya qadağan olunduğu ölkələrdə yaşayıb Müsəlmanlığı eşiməyənlər hesaba çəkilməyəcək. Ayəti-kərimədə məalən buyurulur ki:
“Peyğəmbər göndərilən millətlərdən və göndərilən peyğəmbərlərdən də əlbəttə hesab soruşulacaq.” [Əraf 6] [İnsanlardan Peyğəmbərlərə tabe olub- olmadıqları, Peyğəmbərlərdən də təbliğ vəzifəsini nə dərəcədə etdikləri soruşulacaq. (Bəydavi)]

Bir millətə Peyğəmbər göndərilməmişsə, yaxud bir millət Peyğəmbərdən xəbərdar olmamışsa, cəzalandırılmayacaqdır.

Peyğəmbər göndərilənlərə, Müsəlmanlığı eşidənlərə mütləq hesab soruşulacaq. Qurani-kərimdə məalən, “Rəbbin haqqı üçün, onların hamısından etdiklərinin hesabatı əlbəttə olacaq” buyurulur. (Hicr 92-3)

Hər insanda olan kiramən katibin mələkləri insanların etdiyi bütün işlərin rəsmini çəkməkdə, hər anını lentə almaqdadırlar. İnsanların edəcəyi işləri Allahü təala əzəldə bildiyi üçün lövh-məhfuza da qeyd etmişdir. Ən kiçik bir səhv və haqsızlıq olmayacaq. Ayəti-kərimədə məalən, “Heç kimi gücünün yetdiyindən artığı ilə yükləmərik. Nəzdimizdə haqqı söyləyən bir kitab vardır. Heç kim haqsızlığa məruz qalmaz” buyurulur. (Möminun 62)
Milyardlarla insanın hesabı çox qısa bir zamanda görüləcək. Qurani-kərimdə "Vəllahü səriulhisab" ifadələri keçir. “Allah, hesabı çox surətlə görəcək” deməkdir.
Hər kəs hesaba hazırlaşmalıdır!

Dünyanın faydasız zövqlərinə aldanan ölümdən xəbərsiz yaşayır. Yanında ölümdən bəhs ediləndə, nifrət edir, xoşuna gəlmir. Peyğəmbər əfəndimiz, “Kim ölümdən nifrət edirsə, Allah da ondan nifrət edir” buyurur. Allahü təala da, “O qaçdığınız ölüm, bir gün sizi mütləq yaxalayacaq” buyurur. (Cümə 8)
Günahlardan çəkinib ibadətlərini edən şəxs, ölümü istəməsə, ölümdən nifrət etmiş sayılmaz. Çünki, o qüsurlarını örtmək, günahlarını yumaq dərdindədir. Bir insana sevdiyi dərhal gəl desə, o kəs də, tez yuyunsa, təraş olsa, yeni paltar geyinməklə, sevdiyinə hədiyyələr almaqla məşğul olsa, gecikdiyi üçün sevdiyinə qovuşmaqdan nifrət etmiş sayılmaz. Yəni ölümdən xoşlanmaması qorxulu deyil. Çünki ölüm üçün hazırlıq görürdü.

Əbu Süleyman Darani həzrətləri, salehə bir xanıma, “Ölümü sevirsənmi?” dedi. O da “Xeyr, sevmirəm” dedi. Səbəbini soruşduqda, “Birinə qarşı bir qəbahət iş görsəm, onun üzünə baxmağa utanıram. Onu görmək istəmirəm. Bu qədər günah içində ola-ola, günahlardan qurtulmadan, necə Allahü təalanın hüzuruna çıxmağı sevə bilərəm?” dedi.
Ariflər isə ölümü davamlı xatırlayırlar. Çünki onlar ölümə hər zaman hazırdırlar. Həm də onlar bilir ki, ölüm sevgili ilə görüş zamanıdır. Ölüm, dostu dosta qovuşduran bir körpüdür. Bu körpüdən keçməyən sevgilisinə qovuşa bilməz. Ariflər buna görə ölümü sevirlər.
Həzrəti Mövlana da Əzrayıl əleyhissalama, “Tez gəl, canımı tez al, məni Rəbbimə dərhal qovuşdur” demişdir. Heç sevən sevgilisi ilə görüş gününü yadından çıxararmı, o günün bir an öncə gəlməsini şiddətli şəkildə arzu etməzmi? Hətta ölümün gecikməsinə ürəyi sıxılar. Bir an öncə ona qovuşmağa can atar.
Həzrəti Huzeyfə ölüm döşəyində, “Dost ani bir basqınla gəldi, peşmanlıq fayda verməz. Ya Rəbb, yaşamaq haqqımda xeyirlidirsə, yaşamağı nəsib eylə, ölüm haqqımda xeyirlidirsə, ölüm yolunu mənə asanlaşdır” deyə dua etmişdir. Müsəlmanlar da belə dua etməlidir.
Hər zaman, yaxşı və pis halda da ölümü xatırlamağın fəziləti çoxdur. Çünki dünyanın faydasız ləzzətlərinə bərk-bərk sarılan insan belə, ölümü düşünə-düşünə dünyanın çirkli işlərindən uzaqlaşmağa başlayar. Zamanla dünyanın külfəti ona ağır gələr, ləzzətləri artıq xoşuna gəlməz. Beləcə dünyanın faydasız işlərindən soyudan hər şey bir qurtuluş səbəbidir.

Hədisi-şəriflərdə buyurulur ki:
“Ölümü anmaq günahlardan qoruyur.” [İbni Əbiddünya]
“Ölümü anmaq sədəqə vermək kimi savabdır.” [Deyləmi]
“Ölümü çox qatırlayanın qəlbi əhya olur, ölümü də asanlaşır.” [Deyləmi]
“Ölümü çox anmaq, insanı dünyadan çəkər, günahlardan sıyırar.” [İbni Lal]
“Ən ağıllınız, ölümü çox xatırlayan, axirət üçün azüqə toplamaqda tələsəndir. Ölümü çox xatırlayan, dünya və axirət səadətinə qovuşar.” [Tabərani]
“Ləzzətləri yox edən, ağız dadını pozan, ümidləri qıran ölümü çox anın! Ölümü darlıqda düşünən rahatlayar. Bolluqda düşünən lazımsız işdən, israfdan qaçar, qənaətkar olar.” [İ. Hibban]
“Allahdan utanan ölümü düşünmədən yatmaz, haram tikə yeməz, zinadan qaçar, dilini, gözünü və qulağını haramlardan uzaq tutar, öldükdən sonra çürüyəcəyini düşünər.” [Tabərani]
“Ölümü anmaq günahlardan qoruyur və dünyadan [Allahü təalanın rızasına mane olan hər şeydən] əl çəkdirər.” [İbni Əbiddünya]
“Dəmir paslandığı kimi, qəlblər də günahla paslanır. Qəlblərin cilası ölümü çox xatırlamaq və Qurani-kərim oxumaqdır.” [Beyhəqı]
“Ölümü çox anıb, günahlardan qaçanın qəbri Cənnət bağçası olur. Ölümü unudub günahlara dalan kəsin qəbri də, Cəhənnəm çuxuru olur." (Süfyanı Sevri)
Bir şəxsi çox tərifləyirdilər. Orada olan Rəsulullah əfəndimiz, “O şəxs ölümü xatırlayırmı?’’ buyurdu. “Ölümdən bəhs etdiyini eşitmədik” dedilər. “Ölümü anmayan dəyərli ola bilməz” buyurdu. (İ.Əbiddünya)

Sual: Dünya sıxıntılarından, xəstəliklərdən, yoxsulluqdan qurtulmaq üçün ölümü istəməyin zərəri varmı?
Cavab: Xəstəlikdən və dünya sıxıntılarından qurtulmaq üçün ölümü istəmək caiz deyil. Dində sıxıntı və fitnələrdən qorxaraq Allahü təaladan ölümü istəmək sünnətdir. Allah yolunda şəhid olmağı istəmək də belədir. Məkkəyi- mükərrəmədə, Mədinəyi-münəvvərədə olduğu zamanda və övliya türbələrinin yanında ölümü istəmək də caizdir. Allahü təalaya qovuşmağı sevdiyi üçün ölümü istəmək müstəhəbdir. Hədisi-şərifdə buyuruldu ki:
“Bir kəs Allahü təalaya qovuşmağı sevərsə, Allahü təala da ona qovuşmağı sevər.”

Qəbir əzabından qurtulmaq üçün
Sual: Qəbirdə əzab vardırmı və əgər qəbirdə varsa bu əzabdan qorunmaq, qurtulmaq üçün nə etmək lazımdır?
Cavab: İslam alimlərinin böyüklərindən olan İmam Rabbani həzrətləri mövzu haqqında buyurur ki:
“Qəbirdə əzabın olması səhih və məşhur hədislərlə, hətta Qurani-kərimdəki ayələrlə bildirilmişdir. Ölülərin halı, dünyadakı dirilərin həyatı kimi deyil. Dünyanın nizamı üçün, buradakı həyatda həm hiss, həm də istək və iradə ilə birlikdə hərəkət var. Qəbir həyatında ölülərin əzab və acını hiss etmələri kifayət edir. Qəbirdə ruhun bədənə bağlanması, diri ikən bağlanmasının yarısı qədərdir. Elə bunun üçün ölülər, əzabı hiss etdikləri halda, hərəkət edə bilməz və tərpənə bilməzlər.

Qəbir əzabı yuxu kimi deyil. Qəbir əzabı əzabın görüntüsü deyil, əzabın özüdür. Qəbir əzabı axirət əzablarındandır. Dünya əzabları axirət əzabları yanında heçdir. Əgər axirət əzablarından bir qığılcım dünyaya gəlsə, hər şeyi yandırar, yox edər.”

Peyğəmbər əfəndimiz qəbir həyatı haqqında:
“Qəbir, dünya dayanacaqlarının sonu, axirət mənzillərinin ilki olub, ya Cənnət bağçalarından bir bağça, yaxud Cəhənnəm çuxurlarından bir çuxurdur.” buyurmuşlar.

Qəbir əhli də acı və əziyyət çəkdiyi üçün Peyğəmbər əfəndimiz, ölünün sümüklərini qırmağı qadağan etmişdir. Qəbrin üstünə oturan bir adama:
“Ölüyə qəbirlərində əza etməyin! Dirilər evlərində ələm, əziyyət hiss etdikləri kimi, ölü də eləcə qəbrində ələm və əzanı hiss edər” buyurmuşdur.

Meyit qəbrə qoyulanda, nə qədər saleh, yaxşı insan olsa da, qəbir onu sıxar. Əshabı-kiramdan Sad ibn Muaz həzrətləri saysız fəzilət və kəramətlər sahibi bir şəxs idi. Hətta vəfat edərkən Ərşi-rəhman onun üçün titrəmişdi. Buna baxmayaraq qəbrə qoyulanda torpaq onu sıxmışdı. Peyğəmbər əfəndimiz:
“Torpaq Sad ibn Muazı elə sıxdı ki, iki tərəfindəki sümüklər bir-birinə girdi.” buyuraraq xəbər verdi.

Qəbir, Əshabı-kirama belə olursa, görəsən bizə necə olacaq! Bəs imansız ölənlərin halı necə olur?

Əbülleys Səmərqəndi həzrətləri buyurur ki:
“Qəbir əzabından qurtulmaq istəyən, namaza davam etməli, sədəqə verməli, Qurani-kərim oxumalı, Allahü təalanı çox təsbeh etməli, xainlikdən, dedi-qodudan və üzərinə nəcasət sıçratmaqdan çəkinməlidir.”

Sual: Qəbrin sıxması, Müsəlmanların yaxşı olanlarına əzab şəklində, yoxsa nemət şəklində olacaq?
Cavab: Qəbir sıxması, kafirlərə əzab, möminlərə isə, ikram üçündür. Məsələn, bir ana itkin uşağını tapsa, sevincdən onu necə bağrına basarsa, qəbir də salehləri elə sıxar. Peyğəmbər əfəndimiz:
“Ölü imansızdırsa, qəbir onu elə sıxar ki, qabırğaları bir-birinə keçər. Qəbirdən qalxana qədər əzab içində qalar.” buyurmuşdular.

Sual: Hər kəsə və kiçik yaşda ölən uşaqlara da qəbir sualı olur?
CAVAB
Bu mövzu haqqında “Sirac” kitabında deyilir ki:
“Bütün insanlara qəbir sualı olacağını Əhli-sünnət alimləri söz birliyi ilə bildirmişdir. Sabi ikən ölənə də cənab Haqq cavab verməyi ilham edəcək.” İbni Abdül-Bərr və İmam Süyuti həzrətləri də “Mömin və münafiq olan əhli-qibləyə sual vardır” buyurmuşdur. Həzrəti Ömərə qəbir sualı olduğu və verdiyi cavabı bildirən xəbərlər, kitablarda mövcuddur.

Sual: Ölü qəbrə qoyulduğunda nə ilə qarşılaşır?
Cavab: Bir hədisi-şərifdə bu hal belə xəbər verilmişdir:
“Ölü qəbrə qoyulduqda, arxasından gələnlərin ayaq səslərini eşidər. Məzardan başqa onunla danışan olmaz. Məzar deyər ki:
-Mənim necə olduğumdan və məndəki qorxu və sıxıntılardan sənə söylənilənlər azdır, mənim üçün nə hazırladın?
-Heyfslər olsun sənə ey insanoğlu! Mən varkən nə ilə qürurlandın? Mənim sıxıntılı, qaranlıq, yalnız və böcəklərlə, qurdlarla dolu bir yer olduğumu bilmirdin?
-Üzərimdən keçərkən, bir ayağın arxada, bir ayağın irəlidə çaş-baş halda durduğun zaman nəyə aldanmışdın?
Əgər o şəxs salehlərdən idisə, bir səs deyər ki:
-Ey məzar, nələr danışırsan, o doğruluq üzərində idi. Əmri-məruf, nəhyi-münkər edərdi. Ona əlbəttə yaşıl bağçalar hazırladım. Sonra o şəxsin bədəni nura çevrilər, ruhu göyə çıxarılar.”

Sual: Bir insan öldükdə, qəbirdə və qəbrə girənə qədər nə ilə qarşılaşır?

CAVAB
Bu mövzuda "Mizraqlı Elmihal" adı ilə tanınan “Miftah-ül-Cənnəh” kitabında yazılmış hədisi-şərifdə buyurulur ki:
“Bir insanın ruhu bədənindən ayrıldıqda:
-Ey insanoğlu, sənmi dünyanı, yoxsa dünya səni tərk eylədi? Sənmi dünyanı, yoxsa dünya səni topladı? Sənmi dünyanı, yoxsa dünya səni öldürdü? Deyə səs gələr. 
Cənazəni yumağa başladıqda:
1-Hanı sənin qüvvəli bədənin? Səni nə zəiflətdi?
2-Hanı sənin gözəl nitqin, səni nə susdurdu?
3-Hanı sənin sevgili dostların, səni niyə qoyub getdilər? Deyə səslər gələr. Cənazə kəfənə büküldükdə:
-Azuqəsiz yola çıxma! Bu səfərin geriyə dönüşü yoxdur, geri qayıda bilməzsən. Çatacağın yer əzab mələkləri ilə doludur deyə səs gələr. Tabutun içinə qoyulduqda:
-Əgər Haqq təalanın rizasını qazandınsa, necə də bəxtiyarsan, böyüklük və səadət sənindir. Əgər cənab Haqqın qəzəbini qazandınsa, təəssüflər olsun sənə, deyə səs gələr. Cənazə məzarının yanına çatdıqda:
-Ey insanoğlu! Dünyada qəbir üçün nə hazırladın? Bu qaranlıq məzar üçün hansı nuru gətirdin? Zənginlik və şöhrətindən nə gətirdin? Bu çılpaq qəbri döşəmək və zinətləndirmək üçün nə gətirdin? Deyə səs gələr. Cənazəni məzara qoyduqları zaman qəbir deyər ki:
-Arxamda söyləyərdin, indi qarnımda sükut edəcəksən. Nəhayət cənazənin dəfni bitib oralarda xidmət göstərən insanlar da çıxıb gedəndən sonra, Haqq təala o kimsəyə:
-Ey mənim qulum, yalnız qaldın bu qaranlıq məzarda, səni qoyub getdilər. Onlar sənin dostların, qardaşların, övladların və adamların idi. Halbuki, heç birinin sənə faydası olmadı. Ey qulum, sən Mənə asi oldun, əmrimi tutmadın, heç bu halını düşünmədin buyurur.
Şayət, ölən kəs imanlı idisə ümüd edilir ki, cənab Haqq o kimsəni əfvinə məzhər qılar və buyurar ki:
-Ey mömin qulum! Səni qəbirdə qərib qoymaq şanıma yaraşmaz. İzzətim haqqı üçün, sənə bir mərhəmət edim ki, dostların təəccüb etsin, sənə bir şəfqət göstərim ki, ana-atanın oğluna olan şəfqətindən artıq olsun. Lütfüylə o qulun günahını əfv edib, qəbri Cənnət bağçası olar və Cənnət nemətləri ilə dolar.
Allahü təala elə mərhəmətlidir ki, günahkar qullarını əfv edər. O qədər mərhəmətlidir ki, gündə neçə dəfə qullarının ayıblarını görüb örtər, üzlərinə vurmaz.

Hər ölüyə qəbir sualı olur
Sual: İbni Səbəci bir tanışım, “Qəbir əzabı olmur. Bu, məhkəməyə çıxmadan polis bölməsində döyülməyə bənzəyən məhkəməsiz ölüm hökmü kimidir. Həm də çürüyüb torpaq olmuş ölüyə qəbir əzabı ola bilməz” dedi. Başqa bir tanış da, “Mumiyalanan və ya yanıb kül olan ölüyə də qəbir sualı və əzabı olmur” dedi. Qəbir sualı və əzabı haqq deyilmi?
CAVAB
Azğın firqələrdən Mötəzilə qəbir əzabına inanmır. İbni Səbəcilər də Mötəzilə etiqadında olduqları üçün qəbir əzabını inkar edirlər. Əhli-sünnət etiqadına görə qəbir sualı və qəbir əzabı haqdır. Qəbir əzabı ruh və bədənə birlikdə olur.
Bəzi alimlərə görə kafirə qəbir sualı olmadan əzab verilir. Bəzi Müsəlmanlara da ikram olması üçün qəbirdə sual soruşulmur.
İmam Rabbani həzrətləri buyurur ki: Dəfn edilməyən ölü də qəbir həyatını yaşayır. Lakin hərəkət və titrəmə olmur. (3/36) Qəbir əzabı vardır, qəbir bədəni sıxır. (3/17)
Yanıb kül olan, dənizdə çürüyən, canavar və ya başqa bir vəhşi heyvanlar yemiş adama, qəbir sualı olur, qəbir əzabına və ya qəbir nemətinə qovuşur. (Əmali şərhi)
İmam Əzəm həzrətləri buyurdu ki: Qəbirdə ruh cəsədə geri gəlir və qəbir əzabı haqdır. (Qavl-ül fəsl)
İmam Qazali həzrətləri buyurur ki: Qəbir əzabı ruha və cəsədə birlikdə olacaq. (Ehya)
İmam Muhamməd Şeybani həzrətləri buyurdu ki: Qəbir əzabıəm ruha, həm bədənə olacaq. (Əqaidi-Şeybaniyyə)
Hədisi-şəriflərdə də buyurulur ki:
“Ölən adam mömindirsə, qəbri genişlənir, dirildilənə qədər qəbri xoş ətirlərlə doldurulur. Kafirdirsə, dəmirdən bir toxmaqla başına vurulur. Elə bir nalə çəkir ki, cin və insan xaric hər canlı eşidir.” [Buxari, Müslim]
“Qəbir əzabı vardır, haqdır.” [Buxari]
“Qəbir, ya Cənnət bağçası və ya Cəhənnəm çuxurudur.” [Tirmizi]
“Namaz qılmayanın qəbri atəşlə doldurulur.” [Kurrət-ül Uyun]
“Şəhid qəbir əzabından qorunur.” [İbni Macə, Bəyhəki, imam Əhməd]
“Qəbir əzabından Allaha sığının!” [Müslim, İ.Əhməd, İ.E.Şeybə]
“Gizləyə bilsəydiniz, qəbir əzabını eşitməniz üçün Allaha dua edərdim.” [Buxari, Müslim]

Sual: Dənizdə batan və vəhşi heyvanların parçaladığı insanlara da, qəbirdə əzab və ya nemət olurmu?
Cavab: Əhməd Asim əfəndi, “Əmali” şərhində deyir ki:
“Bir insanı canavarlar parçalayıb yesə, yaxud odda yandırsalar, dənizdə çürüsə, sual olunacaq, qəbir əzabını və ya nemətini görəcək. Kafirlərə və tövbəsiz ölən fasiqlərə qəbirdə əzab verilir. Hədisi-şəriflərdə;
“Qəbir, Cənnət bağçalarından bir bağça, yaxud Cəhənnəm çuxurlarından bir çuxurdur.”

“Qəbir əzabından Allaha sığınırıq.”

“Üzərinizə nəcasət sıçratmayın! Çox insana qəbir əzabı bundan olacaq.”

“Meyid, ailəsinin, övladının ağlamalarından əzab çəkər” buyuruldu. Rəsulullah əfəndimiz, iki qəbrin yanında durub;
“Bunlardan biri nəcasət sıçramasından çəkinmədiyi üçün, digəri isə Müsəlmanlar arasında söz gəzdirdiyi üçün qəbir əzabı çəkirlər” buyurdu.”

Qəbir əzabı və qəbrin sıxması vardır

Sual: “Ölü qəbrə qoyulduqdan sonra orada ona əzab verilmir”, deyərək qəbir əzabını inkar edənlərin imanı gedərmi?
Cavab: Qəbir əzabı və qəbrin sıxması vardır. Buna inanmayan kafir olmaz, amma bidət sahibi olar. Çünki, məşhur olan hədislərə inanmamış olur. Bunlar, bu hədislərin doğru hədis olmasında şübhə etdikləri üçün qəbir əzabına inanmırlar. Hədis olduqlarını qəbul etsəydilər, inanardılar. Buna görə kafir olmurlar, lakin Əhli-sünnədən ayrılmış olurlar. Halbuki, hədis olsa da, olmasa da qəbir əzabına inanmaram, ağıl və təcrübə bunu qəbul etmir, deyənlər, belə inanmayanlar kafir olurlar.

Qəbir, dünya ilə axirət arasında keçid olduğuna görə qəbir əzabı dünya əzabları kimi müvəqqətidir və axirət əzabları cinsindəndir. Yəni, bir cəhətdən dünya əzablarına, bir cəhətdən də axirət əzablarına bənzəyir. Qəbir əzabı ən çox dünyada üstünə nəcasət sıçradanlara və Müsəlmanlar arasında söz gəzdirənlərə olacaq. Münkər və Nəkir adlı iki mələk qəbirdə sual soruşacaq. Bu suala cavab vermək bir dərddir.